Economie, Werk & Inkomen

We voorkomen problematische schulden bij inwoners door een vroegtijdige en snelle dienstverlening bij geldzorgen.

1. Vroegsignalering zien we als essentieel instrument om vroegtijdige geldzorgen te signaleren. We zetten in op bereik en hulpacceptatie, door onze manieren van contact aan te laten sluiten bij de inwoner. We zorgen per melding voor 3 contactpogingen, met verschillende methoden (brief, bellen, whatsapp, huisbezoek).
2. In het proces vóór vroegsignalering zetten we in op preventie van schulden. Dit doen we door onze inwoners op een laagdrempelige manier te helpen bij financiële educatie.
3. We bieden een budgetcursus aan om te voorkomen dat inwoners terugvallen in de schuldhulpverlening.

We betalen dit uit het schuldhulpverleningsbudget.

We bieden dit doorlopend aan.

Wanneer we meer inwoners bereiken, kan dit leiden tot een toename in het aantal schuldtrajecten. Dit verhoogt de werkdruk op de uitvoering en de financiële last.

1. We ondersteunen onze partners binnen het minimabeleid, zoals de Voedselbank, Kledingbank, Stichting Urgente Noden, Stichting Leergeld, Stichting BWN en de SSHB om onze inwoners te helpen. We verlengen de meerjarige subsidie aan Stichting Urgente Noden.
2. We ondersteunen onze inwoners met aanvullende regelingen. We verhogen de Doe Mee! regeling, zodat deze weer aansluit bij de gestegen kosten van sportieve, culturele en sociale activiteiten.
3. We versimpelen onze dienstverlening en benaderen inwoners proactief. We onderzoeken of we bijvoorbeeld de Doe Mee! Regeling en de Individuele Inkomenstoeslag ambtshalve kunnen toekennen.
4. Voor de Participatiewet in Balans voeren we wetswijzigingen door en bereiden we wetswijzigingen voor. Deze wetswijzigingen gaan deels over het hebben van een stabiel inkomen.

We houden in de begroting 2027 er rekening mee dat 1.000 inwoners gebruik maken van de Doe Mee regeling. De totale kosten ramen we op €50.000, bij een verhoging van de Doe Mee! Regeling naar €150,-.
De subsidie voor Stichting Urgente Noden loopt eind juni 2027 af. Voor de tweede helft van 2027 heeft de stichting een subsidie van €14.850 aangevraagd.

1. Het armoedeplatform met onze partners binnen het minimabeleid komt twee keer per jaar bij elkaar.
2. Onze regelingen blijven we doorlopend aanbieden.
3. De ambtshalve toekenning wordt begin 2027 onderzocht.
4. De wetswijzigingen treden per 1 januari 2027 in werking. Het streven is om zo snel mogelijk technisch en uitvoerend mee te kunnen met deze wijzigingen.

Voor het implementeren van de wetswijzigingen zijn we deels afhankelijk van landelijke besluitvorming en technische ontwikkelingen bij softwareleveranciers. Dit kan vertraging oplopen.

Meedoen naar vermogen kan er voor iedereen anders uit zien. Het WerkBedrijf begeleidt inwoners naar betaald werk. Als dat (nog) niet kan, begeleiden de consulenten participatie inwoners bij een andere daginvulling. Daarbij sluiten we aan op wat inwoners kunnen en willen. Bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of parttime ondernemerschap. Dat kan een opstap zijn om later alsnog aan het werk te gaan of op een andere manier mee te doen aan de samenleving.

We betalen dit uit beschikbare budgetten.

De ondersteuning bij maatschappelijke participatie komt vanaf 1 januari 2027 in de wet te staan. We voeren een groot deel van deze nieuwe taak al uit door de inzet van consulenten participatie. Deze dienstverlening loopt gewoon door. Er moeten wel opnieuw keuzes worden gemaakt. Begin 2027 leggen we hiervoor een voorstel voor aan de raad. Afhankelijk van welke keuzes in het nieuwe beleid komen te staan, voeren we wijzigingen mogelijk ook in de loop van 2027 in.

• Personele ontwikkelingen.
• Een vertraging in de landelijke of lokale besluitvorming kan ervoor zorgen dat we wijzigingen later kunnen doorvoeren.
• Voor de begeleiding en bemiddeling naar werk zijn we afhankelijk van de dienstverlening van het WerkBedrijf.
• Het budget dat wij hiervoor van het Rijk ontvangen beperkt de ruimte voor maatwerk en begeleiding.

In 2027 doen we aanpassingen voor de Participatiewet in Balans. We actualiseren onze werkwijze stap voor stap. Voor sommige wijzigingen moeten we beleidskeuzes maken. We herzien onze interne processen, werkinstructies en beleidsdocumenten. We zorgen ervoor dat deze aansluiten bij de nieuwe uitgangspunten van de wet. Ook bereiden we de organisatie voor op de veranderingen, zodat we tijdig en zorgvuldig kunnen doen wat nodig is. We werken nu al op veel vlakken volgens het gedachtegoed van de wetswijziging en bouwen hier actief op voort.

Het Rijk stelt middelen beschikbaar aan gemeenten voor de implementatie van de Participatiewet in balans.

De invoering van de wetswijzigingen van de Participatiewet in Balans vindt plaats in drie fases. De eerste wijzigingen zijn op 1 januari 2026 al ingegaan. In 2027 werken we verder aan de implementatie van wijzigingen die op 1 januari 2027 ingaan.

• Voor sommige wijzigingen in de Participatiewet zijn we afhankelijk van externe aanbieders om de wijzigingen op tijd te verwerken in de systemen.
• De Participatiewet in balans hangt samen met de Wet handhaving sociale zekerheid. Deze wet gaat vooralsnog in op 1 januari 2027, maar dit kan uitlopen.
• Onduidelijkheid of vertraging in landelijke regelgeving kan implementatie bemoeilijken.
• Cultuurverandering binnen de organisatie vraagt tijd en investering.

In 2027 voeren we het beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie, klaar voor nieuwe kansen! 2024-2027 uit. Deze loopt in 2027 af. Daarom werken we in 2027 aan een nieuw beleidskader voor de arbeidsmarkt 2028-2031. Daarin kijken we welke dienstverlening de komende jaren nodig is voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit doen we samen met andere gemeenten in de regio en het WerkBedrijf.

Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld om extra werkplekken te maken voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het WerkBedrijf zet dit in voor extra beschutte werkplekken, intensievere begeleiding en (arbeids)diagnose (Plan Impuls Werkontwikkeling). Hierdoor neemt de kans op betaald werk voor de meest kwetsbare werkzoekenden toe.

We gaan uit van de begroting 2027 van de MGR (module WerkBedrijf).

De overeenkomst met het WerkBedrijf loopt van 1 januari 2026 tot 31 december 2027. Halverwege 2027 wordt aan de gemeenteraden een nieuw beleidskader voorgelegd voor de periode 2028-2031. Dan wordt ook een nieuwe overeenkomst opgesteld.

• De inzet van re-integratievoorzieningen is belegd bij het WerkBedrijf. Of het lukt om betaald aan het werk te gaan ligt ook aan het traject dat iemand volgt.
• Voor een deel van de inwoners met een bijstandsuitkering is betaald werk (nu) niet mogelijk, bijvoorbeeld door complexe problematiek of ziekte.
• Werkgevers kunnen terughoudend zijn in het aannemen van inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

We stellen een integraal strategisch economisch programma op en werken deze uit in een uitvoeringsprogramma voor de verschillende economische clusters, waaronder retail, bedrijventerreinen, centrummanagement, horeca en supermarkten. Het economisch programma sluit aan op de nieuwe omgevingsvisie en vormt de basis voor de samenhang en prioritering van het gemeentelijke economische beleid. 

Dit betalen we, voor zover mogelijk, uit bestaande formatie en budgetten. 

In 2027 stellen we het strategisch economisch programma en het bijbehorende uitvoeringsprogramma vast en starten we met de uitvoering.

Bij het opstellen van de begroting 2027 is het beleid nog niet vastgesteld, daarom weten we op dit moment niet of het huidige budget toereikend is. 

Bij Circulaire economie verminderen we afvalstromen door hergebruik van bestaande materialen en grondstoffen. We onderzoeken hoe we dit in onze gemeente op de juiste manier kunnen doen.

Dit betalen we voor zover mogelijk uit bestaande budgetten van taakveld economische zaken en duurzaamheid.  

Start na uitwerking programma Economie in 2027. 

Ambtelijke capaciteit en het is nu nog niet bekend welke onderdelen hierin komen en of daarvoor de huidige dekking voldoende is.

Toerisme en recreatie zijn belangrijke pijlers voor de werkgelegenheid in Berg en Dal en bieden volop ontwikkelkansen. We versterken onze voorzieningen, zoals de musea, en vergroten zo de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor toeristen en recreanten.  
Hierbij zetten we in op kwaliteit: kleinschalig, gespreid en in balans met natuur, landschap en de leefbaarheid van onze dorpen. Vanwege de actuele opgaven en ontwikkelkansen wordt de uitvoeringsagenda Toerisme en Recreatie vooruitlopend op het integrale economische programma opgesteld en vastgesteld. Bij de latere vaststelling van het economische programma wordt de samenhang met de uitvoeringsagenda opgenomen. Zo nodig wordt de uitvoeringsagenda geactualiseerd.

De uitvoeringsagenda en het economische programma zijn nog niet vastgesteld. Eventuele financiële gevolgen zijn nu nog niet bekend. Voor maatregelen waarvoor de bestaande budgetten niet toereikend zijn, worden afzonderlijke voorstellen ter besluitvorming voorgelegd.

Na de vaststelling in 2027 start de uitvoering.

Bij de uitvoering van het beleid zijn we afhankelijk van deelname van ondernemers.

Op sommige vakantieparken in onze gemeente is sprake van strijdig gebruik met de bestemming, zoals zakelijke verhuur of permanente bewoning. Dit project loopt door in 2027 omdat het vitaliseren van parken een langdurig proces is.

Hiervoor volgt een afzonderlijk voorstel.

Door de rijksoverheid is aangekondigd dat eind 2026 een nieuw handelingskader beschikbaar wordt. Na het ontvangen van een nieuw handelingskader wordt een nieuw voorstel aan de raad voorgelegd.  

De vaststelling door de raad moet nog plaatsvinden.

We continueren de inzet van de verenigingsondersteuner cultuur. Deze is eind 2025 gestart. We zijn zeer tevreden over de eerste resultaten en stellen voor om de huidige inzet (15 uur per week) structureel te maken. Dit is inclusief inzet Sjors Creatief.

Vanaf 2027 nemen we € 71.000 inclusief de rijksbijdrage structureel op in de begroting.

De inzet van de verenigingsondersteuner wordt meegenomen in de meerjarenopdracht voor Forte Welzijn.

Er is nog onduidelijkheid over de continuering van de BRC-regeling (Brede Regeling Combinatiefuncties) na 2026. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is ook de komende jaren van plan een bijdrage te doen voor de inzet van cultuurcoaches. De bijbehorende rijksbijdrage en de daaraan verbonden speelregels zijn nog niet bekend.

De cultuurcoach onderwijs van De Lindenberg biedt sinds schooljaar 25/26 op alle (basis)scholen CMK (Cultuureducatie met Kwaliteit) en een cultureel jaarprogramma aan. Het doel is om in deze programma’s zo veel als mogelijk samen te werken met lokale culturele aanbieders.  
De verenigingsondersteuner cultuur koppelt daarnaast scholen aan verenigingen voor het opzetten van het project ‘Doe Maar Mee band’ en Kunstbende. De verenigingsondersteuner en cultuurcoach onderwijs werken nauw samen.

De cultuurcoach onderwijs bij de Lindenberg betalen we uit landelijke subsidies voor Cultuureducatie met kwaliteit, subsidies van de Groene Metropool Regio (GMR) en rijksbijdrage vanuit de BRC.

In 2027 onderzoeken we wat we naast de inzet voor het (speciaal) basisonderwijs kunnen betekenen voor het voortgezet onderwijs op het gebied van cultuureducatie.

In schooljaar 2025/2026 mochten scholen gratis gebruikmaken van het cultuuraanbod van het cultureel jaarmenu. Vanaf schooljaar 2026/2027 wordt deze bijdrage vanuit de gemeente stapsgewijs afgebouwd en moeten scholen dit betalen vanuit reguliere middelen. Het kan zijn dat ze er daarom voor kiezen om alleen nog gebruik te maken van CMK en niet meer van het cultureel jaarprogramma.

Er is nog onduidelijkheid over de continuering van de BRC-regeling na 2026. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is ook komende jaren van plan een bijdrage te doen voor de inzet van cultuurcoaches. De bijbehorende rijksbijdrage en de daaraan verbonden spelregels zijn nog niet bekend.

Samen met St. Cecilia onderzoeken we mogelijke nieuwbouw. St. Cecilia is gevraagd hun eigen vitaliteit (opbouw ledenbestand) kritisch te beschouwen. Ook kijken we samen of meerdere (culturele) verenigingen gebruik willen en kunnen maken van het nieuwe gebouw en bekijken we kritisch of het aantal vierkante meters daadwerkelijk nodig is.

We vragen de raad met een apart voorstel om een besluit te nemen over een bouwkrediet. De ingeschatte kosten voor een nieuw gebouw zijn € 2 miljoen.

Na besluitvorming door de raad pakken we de uitvoering op.

St. Cecilia heeft te weinig leden om de kosten te dragen. Er worden te weinig andere verenigingen gevonden voor gebruik van een nieuw gebouw.