Leefomgeving, Duurzaamheid en Mobiliteit

We actualiseren het LOP en stellen een nieuw uitvoeringsprogramma vast. Dat doen we in afstemming op de omgevingsvisie. We vullen daarnaast het LOP aan met ontwikkelingen zoals de energietransitie en klimaatadaptatie. Een visie voor het stedelijk groen voegen we als bijlage toe aan het LOP.

Het nieuwe uitvoeringsprogramma van het LOP maakt een structurele uitbreiding van het budget met € 20.000 noodzakelijk. Dit is in de begroting opgenomen.

In 2027 start uitvoeringsprogramma.

Het niet tijdig beschikken over het gewenste plan.

In de Groene Mantel proberen meerdere partijen te komen tot natuur-inclusieve landbouw, natuurbehoud, landschapsontwikkeling, recreatief medegebruik en cultuurhistorie om het buitengebied in de regio leefbaar, veerkrachtig en aantrekkelijk te houden of te krijgen.

Om een volwaardige partner te kunnen zijn in dit project is hiervoor vanaf 2027 structureel budget opgenomen van € 30.000.

In 2027 starten we met het uitvoeringsprogramma.

Onvoldoende budget om de ambities uit het uitvoeringsprogramma te kunnen realiseren.

De Groene metropool regio (GMR) bereidt een interreg-subsidieaanvraag voor om het Romeinse verleden van de regio te verbeelden. Dit doet de GMR samen met de gemeenten Nijmegen, Arnhem, Overbetuwe, Zevenaar, private partners en Duitse partners. Berg en Dal wil hieraan deelnemen. Daarvoor is cofinanciering noodzakelijk.

We betalen dit bedrag van € 24.000 uit het beschikbare budget voor archeologie en recreatie en toerisme. We verdelen de inleg over de begrotingsjaren 2026, 2027, 2028 en 2029. In 2027 gaat het om een inleg van € 6.000.

Eind 2029 afgerond.

Het niet verkrijgen van de Interreg subsidie, waardoor de kosten voor de gemeente stijgen.

In 2027 willen we een dorps- en gebiedsprogramma opstellen voor de Ooijpolder en Duffelt. Dit programma beschrijft de ruimtelijke vraagstukken in de kernen Ooij, Persingen, Erlecom, Leuth, Kekerdom en Millingen aan de Rijn en het omliggende buitengebied.

We betalen dit uit het beschikbare budget in de begroting.

Eind 2027 afgerond.

Onvoldoende capaciteit.

Volgens de Omgevingswet moeten we onze bestemmingsplannen en andere ruimtelijke regels omzetten naar één Omgevingsplan voor de hele gemeente. We hebben tot 2032 de tijd om dit te doen. Gezien de complexiteit en omvang willen we in stappen komen tot een volwaardig Omgevingsplan. In 2026 heeft de raad hiertoe het transitieplan vastgesteld. We borduren voort op lessen die wij hebben geleerd met de pilots omgevingsplan waarmee wij in 2026 zijn begonnen.

We betalen dit uit het beschikbare budget in de begroting.

Eind 2031 afgerond.

Onvoldoende capaciteit.

In het coalitieakkoord stellen we als doel om deze coalitieperiode 500 woningen te bouwen. Het doel ligt daarmee op 125 woningen per jaar. We willen dit aantal netto toevoegen: er zijn elk jaar woningen die gesloopt, samengevoegd of getransformeerd worden. We monitoren of de groei op minimaal 125 woningen per jaar koerst.
We zorgen voor spreiding over de kernen. Ook programmeren we 2/3 betaalbare woningen. Opgebouwd uit ten minste 30% sociaal en maximaal 1/3 in het dure segment.
We informeren de raad jaarlijks over de voortgang in de informatienota update woningbouwplanning en actualiseren in 2027 het actieplan Wonen.

We monitoren doorlopend of de capaciteit voldoende is voor de bestaande (woningbouw)projecten.

Doorlopend.

Netcongestie, stikstof, beschermde diersoorten. Bezwaar- en beroepsprocedures.
Ontwikkelaars stellen andere prioriteiten. Bouwkosten.

We onderzoeken of het mogelijk is om een zwembad als basisvoorziening te behouden voor onze gemeente.

Er is een voorbereidingskrediet beschikbaar van € 605.000. In het MIP is een investeringskrediet opgenomen van ruim € 12 miljoen (2028).

Oplevering zwembad is na 2029. Voor die tijd volgt er een raadsvoorstel.

We hebben sinds eind 2025 geen zwembad. Hierdoor gaan bewoners uitwijken waardoor terugkeer niet (gelijk) zeker is als het nieuwe bad opengaat.

De gemeenteraad heeft in december 2024 besloten dat er in principe een nieuwe sporthal komt in Ooij. In 2027 start de gunning en uitvoering.

Er is een voorbereidingskrediet beschikbaar. Met het raadsbesluit van mei 2026 is er in het MIP een investeringsbedrag van € 11,2 miljoen geraamd.

Het investeringskrediet valt in 2027 vrij. Volgens planning gunnen we het werk in januari 2027. De oplevering is voorzien medio 2028.

Vertraging door gebrek aan uitvoeringskracht.

We hebben het programma mobiliteit (2025). We werken aan de hand van de vastgestelde uitvoeringsagenda om de doelen uit het programma te realiseren. In 2027 stellen we een parkeer- en bereikbaarheidsplan op voor het centrum van Groesbeek. Daarnaast verbeteren we de verkeersveiligheid en toegankelijkheid en combineren we maatregelen voor fietsers en voetgangers zo veel mogelijk met gepland beheer, onderhoud en reconstructies.

We betalen dit uit beschikbare budgetten en capaciteit in de begroting.

In 2027 werken we aan de uitvoeringsagenda mobiliteit.

Netcongestie is een risico dat de elektrificatie van het wagenpark kan belemmeren. Tekort aan capaciteit waardoor de realisatie vertraging oploopt.

We geven uitvoering aan het Programma Klimaatneutraal Berg en Dal 2026-2030. Dit plan werkt de aanpak uit langs zes sporen: gebouwde omgeving, elektriciteit, circulaire economie en industrie, duurzame mobiliteit, landbouw en landgebruik, en klimaatadaptatie. De voortgang volgen we via de Klimaatmonitor (CO2-uitstoot, energiegebruik, hernieuwbare opwek en warmte). De formatie uitbreiding maakt onderdeel uit van het programma.

De totale opgave dekken we vanuit Rijksmiddelen (CDOKE) en reeds ontvangen specifieke uitkeringen, onder andere voor isolatie en energiearmoede.

Programma 2026-2030, met een tussentijdse evaluatie na twee jaar en jaarlijkse rapportage aan de raad. We werven in 2027 vier nieuwe medewerkers.

Aanvullend op monitoring via de Klimaatmonitor ontwikkelen we in GMR verband zogenaamde energiebeelden als doorkijk naar 2050.

Veranderende omstandigheden en regelgeving vragen continu om aanpassing en actueel houden van acties en maatregelen.
Voldoende deskundig personeel aantrekken is de grootste uitdaging. Om uitvoering te geven is circa 4 fte uitbreiding nodig in 2027.

We actualiseren het Warmteprogramma (inclusief milieueffectrapportage) uiterlijk eind 2027 en werken aan dorpsgerichte Woonwijzers in alle elf dorpen, met een collectieve lijn (o.a. collectieve warmteoplossingen, buurtbatterij) en een individuele lijn (adviesloket, hulp bij subsidies en leningen). We ontwikkelen een Gemeentelijk energiebedrijf gericht op warmtenetten en nemen barrières weg voor bewoners op het gebied van financiering, regels en netcapaciteit, met aandacht voor monumenten en energiearmoede.

€ 850.000. We dekken dit vanuit CDOKE middelen en de Spuk Lokale Aanpak Isolatie.

• Warmteprogramma vastgesteld eind 2027;
• Woonwijzers doorlopend 2026-2030, we willen in 2027 2 extra woonwijzers opstarten;
• Businessplan energiebedrijf en eerste warmteprojecten verder uitgewerkt in 2026-2027;
• We werken mee aan een regionale verkenning naar groengas uit mestvergisting

We zijn afhankelijk van beschikbare netcapaciteit (Liander) en van inwoners die willen deelnemen. Het aantrekken en behouden van specialistische capaciteit is kwetsbaar.

We dragen bij aan de regionale opwekopgave (RES), onder andere via de zonneparken Lagewald en Leuth-Millingen (samen circa 0,15 TWh), ontwikkelen een kader voor boerenerfmolens en verkennen opslag en lokale energienetwerken. Samen met Liander werken we aan drie nieuwe trafostations (Wylerbergmeer, Groesbeek en Leuth/Millingen) en aan versterking van het lokale net.

€ 50.000 per jaar aan project- en onderzoeksbudget, we dekken dit vanuit CDOKE middelen; investeringen in het net zijn voor rekening van de netbeheerder.

Doorlopend 2026-2030; trafostation Wylerbergmeer is in aanbouw, de locatiekeuze voor Groesbeek is aanstaande.

Netcongestie vertraagt ontwikkelingen in de hele regio. Hierop heeft de gemeente beperkte invloed; we zijn afhankelijk van Liander en TenneT.

We geven zelf het goede voorbeeld met circulair inkopen en het jaarlijks verduurzamen van gemeentelijke gebouwen. We ontwikkelen en geven uitvoering aan een circulaire routekaart voor de eigen organisatie. Via het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen en regionale programma's zoals Conceptueel en Circulair Bouwen sturen we op schoon en circulair bouwen en infra. We geven uitvoering aan projecten onder het schone lucht akkoord, waaronder een aanpak voor houtstook. Daarnaast stimuleren we korte voedselketens en verbeteren we de afvalscheiding, onder andere van GFT en textiel.  

€ 100.000 per jaar. We dekken dit vanuit CDOKE middelen.

Doorlopend 2026-2030; in 2030 is de bouwsector in de regio minimaal 50% circulair, in 2050 100%.

We onderzoeken samen met bedrijven mogelijkheden om bedrijfsafval beter te verwerken. In 2027 stellen we een programma toekomstbestendig bouwen vast.

De gemeente heeft beperkte directe invloed op bedrijven en de sector; continuïteit van de opgave vraagt aandacht na het vertrek van de opgavetrekker.

We voeren een 'Mobiliteitsscan van Slim & Schoon Onderweg' uit. We versterken de laadinfrastructuur, maken het gemeentelijk wagenpark stapsgewijs emissieloos en stimuleren lopen, fietsen, OV en deelmobiliteit volgens het STOMP-principe. Ook stellen we inkoopregels op voor circulaire en klimaatneutrale grond-, weg- en waterbouw.

€ 50.000 per jaar aan project- en onderzoeksbudget, we dekken dit vanuit CDOKE middelen.

Programma Mobiliteit 2035 vastgesteld in 2025; herijking laadvisie; lichte voertuigen van het gemeentelijk wagenpark zijn in 2030 emissieloos.

Beperkt; belangrijkste afhankelijkheid is de regionale samenwerking bij emissieloos doelgroepenvervoer.

In het kader van de Omgevingswet werken we aan een veilige gezonde leefomgeving. We passen de volgende beleidsonderwerpen aan, zodat deze voldoen aan de Omgevingswet:

• Geluid (Verkeersgeluid, Het hogere waarde geluid beleid, Milieuzonering en bedrijven, Evenementen- /festiviteitengeluid);
• Geur (industrieel en agrarisch);
• Externe veiligheid (gevaarlijke stoffen).

In de Omgevingsvisie hebben we aangegeven dat we voor deze onderwerpen programma's opstellen, onder andere om te komen tot regels voor in het Omgevingsplan.

Verder voegen we regels toe aan het Omgevingsplan voor spuitzones om veilige afstanden aan te houden rond akkerbouwpercelen waar men bestrijdingsmiddelen gebruikt en brengen we het Bestand van inrichtingen/Milieu Belastende Activiteiten op orde. Deels doen we dit samen met de ODGM.

Voor de uitvoering van deze milieuonderwerpen is structureel € 60.000 begroot en incidenteel € 20.000.

We werken aan het opstellen van regels voor in het Omgevingsplan. In 2030 moet dit afgerond zijn. Start in 2027 met ontwikkelen van Programma Geluid, Externe veiligheid en Geur.

Het onderwerp Geur is complex en het heeft tijd nodig om consensus in de provincie te krijgen over de te kiezen beleidslijn. Ook is het ministerie bezig met geurregels. In deze situatie is nog niets gewijzigd. Veehouderijen hebben ook een relatie met onderwerpen (secundair) stikstof en bestrijdingsmiddelen.
Voor de andere onderwerpen zijn er op dit moment geen risico’s bekend. We hebben tot 2030 de tijd om regels aan het Omgevingsplan toe te voegen

In 2027 leggen we een vergroot hemelwaterriool aan in de Lindestraat in Beek (de 'blauwe ader'), gevolgd door een groenblauwe randzone langs de Rijksweg. Ook onderzoeken we grondwateroverlast en stimuleren we inwoners om regenwater af te koppelen. Deze projecten passen binnen het regionale project Herstel Blauwe Motor Stuwwal. In 2027 ontwikkelen we een routekaart klimaatneutraal en starten we de uitvoering. In Beek werken we aan de aanpak wateroverlast. Voor Hulsbeek en de Horst voeren we waterstudies uit naar de gevolgen van ruimtelijke ontwikkelingen op het watersysteem.

Naast het budget uit ons Water- en Rioleringsprogramma begroten we structureel € 50.000 voor de bekostiging van acties en onderzoeken. Dit dekken we vanuit CDOKE middelen.

2026-2028:

Voor het nemen van oplossingen tegen wateroverlast bovenop de stuwwal zijn we afhankelijk van gronden van derden. Wanneer gebruik van deze gronden niet mogelijk is wordt de opgave op andere plekken groter.